كمين كرده باشد و با مدفوع و بول بيرون نيامده باشد و از مرزى كه براى بيرون آمدنش تعيين شده است تجاوز كرده باشد . 5 - اگر مادهء سبب سوء مزاج معده . گرم و خون‌آلود صفرايى باشد ، مىتوانى آن را از اين نشانيها بشناسى : الف - احساس سبك بودن معده . ب - دل به هم آمدن . ج - احساس درد گزشى در معده . د - التهاب همراه گزش احساس كردن در معده . ه - دل به هم آمدن همراه تشنگى و دل به هم آمدن و التهاب در وقتى باشد كه خوراك غليظ تناول شود . روى هم رفته و به‌طور عموم : اگر مادهء منشأ سوء مزاج به حدّ زيادى در معده جمع آمده باشد ، بيمار سوء مزاج همراه ماده هميشه دلش به هم مىآيد . اگر ماده غليظ و پرمايه نباشد و در اندازهء كم باشد ، تنها در هنگام غذا خوردن دل به هم مىخورد . اگر مادهء منشأ سوء مزاج معده ، آب نكشيده و پرمايه نيست و در ته معده قرار گرفته است و در بالا مستقر نشده است ، دل به هم آمدن را سبب نمىشود . اگر ماده در حالى بود كه با غذاى داخل معده بياميزد و همراه غذا در معده منتشر شود و به دهانهء معده بر بخورد ، دل به هم آمدن را سبب مىشود . اگر مادهء سبب سوء مزاج معده بسيار پرمايه و آب كشيده نيست و به فراخناى معده ريزش كرده است ، نشانيش اين است كه هرگاه انسان دارندهء معدهء داراى چنين سوءمزاجى كه همراه ماده است چيزى زداينده مانند عسلاب يا شكر آب تناول نمايد ، از اثر حساسيت ماده را بيرون مىآورد . اما مادهء آب كشيده و پرمايه كه در معده باشد و سبب سوء مزاج معده شده است ، از معاينهء برآورده از راه قى و از راه مدفوع تشخيص داده نمىشود ، بايد بقيهء دليلهايى را كه ذكر مىكنيم پيدا كنى و از آنها استفاده نمايى كه از همه مهمتر دل به هم آمدن است كه حتما دل به هم آمدن از وجود مادهء بيمارىزا در معده خبر مىدهد . اگر تنها تهوّع همراه دل به هم آمدن بود و تهوّع قى كردن به دنبال نداشت ، بدان ! كه ماده هست اما پرمايه و آب كشيده است و به داخل معده چسبيده است . نوعيت ماده را كه در معده است و سبب سوء مزاج معده شده است چگونه شناسايى كنيم ؟ 1 - تشنگى : تشنگى بر سه حالت گواه است ؛ از تشنگى دارندهء معده معلوم مىشود كه مادهء ناباب سبب سوء مزاج معده يا گرم است ، يا مادهء شورمزه است و بورقى . اگر تشنگى با نوشيدن آب گرم تسكين يافت ، بدان كه مادهء كذايى بلغم شورمزه است .